Azərbaycan Respublikası iqliminin müxtəlif çeşidliyi heyvanlar aləminin çox növlülüyünə səbəb olmuşdur. Belə ki, Respublikanın heyvanlar aləmində 96 növ məməlilər, 357 növ quşlar, 54 növ sürünənlər, 10 növ suda-quruda yaşayanlar, 100 növdən çox balıqlar, 17 min növdən çox onurğasızlar mövcuddurlar. Ümumiyyətlə respublika ərazisində heyvanlar aləminin yayılması cürbəcürdür. Azərbaycanın cənubunda Lənkəran və Astara ərazilərinin özünəməxsus heyvanlar aləmi vardır. Ərazi bitki örtüyünün çox zəngiliyi, heyvanlar aləminin isə azlığı ilə fərglənir, lakin keçmişdə bu meşələrdə heyvanlar aləmi zəngin olmuşdur. Bu yerlərdə vaxtilə çoxlu pələngə, bəbirə, Qafqaz maralına, cüyürə, tülküyə, yüzlərlə quş növlərinə rast gəlinirdi. İndi isə bir sıra səbəblər – qanunsuz ovçuluq, meşə təsərrüfatı və kənd təsərrüfatı işlətinin intensiv aparılması nəticəsində onların ekoloji amilləri dəyişmiş, sakitliyi pozulmuş, sayı xeyli azalmış və bə’zilərinin nəsli tamamilə kəsilmişdir. Hirkan tipli meşələrin sərhəd tanımayan canlı sakinlərinin qorunması müasir tələbə uyğun deyildir. Odur ki, həmin heyvanlar xeyli uzaqlara gedir və qanunsuz ovçuluğun qurbanı olur. Deməli, Lənkəran zonasının heyvanlar aləmi, bütün zonada müvafiq təşkilatlar tərəfindən qorunmalıdır. Hazırda Qırmızı kitablara adı düşmüş pələng və bəbir burada yaşamır, kaftar və Ussuri xallı maralı isə yaşayır. Azərbaycanın Qırmızı kitabına adı düşən Talış qırqovulu, hirkan arıquşu qorunur. Qırmızı kitablıarda adlarını oxuduğumuz toğlugötürən, qıvrımlələk qutan, qara leylək, mərmər cürə, dəniz qartalı, məzar qartalı, berkut, laçın, turac kimi quşlara da təsadüf edilir. Burada Qafqaz maralının nəsli 77 il, pələngin nəsli isə 57 il bundan əvvəl kəsilmişdir. Hazırda 18 növ məməli heyvanın və 25 növdən çox oturaq quşun burada yaşaması müvəffəqiyyədir. 1991-ci ilin siyahıya alınmasına görə burada 118 baş xallı maral, 140 çöl donuzu və 40 cüyür olmuşdur. Lənkəran meşələri, eləcə də hirkan meşələri 57 il maralsız qalmışdır. Burada yerli Qafqaz marallarının nəsli kəsiləndən sonra onları Azərbaycan şəraitində iqlimə uyğunlaşdırılmış Ussuri xallı maralları əvəz etmişdir. 1952-ci ildə Uzaq Ussuri meşələrindən Azırbaycana 13 baş xallı maral gətirilərək Altıağac yaxınlığındakı meşədə volyerdə saxlanılırdı. 1970-ci ilə qədər onların sayı 100 başa çatdırılmışdı. Lakin Altıağac meşələri xallı maralların iqlimləşdirilməsi üçün əlverişli olmadı. Ona görə də 1974-cü ildə həmin marallrın 77 başı hirkan meşələrinə gətirildi. Az bir hissəsi isə Altıağac meşələrinə buraxıldı. Hirkan meşələrinə gətirilən marallar isə yaxşı mühafizə olunmuş, yerli iqlim şəraitinə uyğunlaşmış və sayı 14 ildə 50 baş artmışdır. Dişi maralların artma sayı Altıağacdakı volyerdı saxlanılan vaxtdakı artım sür’ətilə hesablanaraq müəyyən edilmişdir ki, 1970-1985-ci illərdə onların sayı 300 başdan çox artmalı idi. Lakin mühitə uyğunlaşma, meşədə sərbəst saxlanması onların normal artımını pozmuşdur. Marallar talalı meşələri daha çox sevirlər, onlar orta qalınlıqlı (20-70 sm) qar örtüklü yerlərdə yaxşı qışlayır, özlərini yemlə tam tə’min edirlər. Xaldoğum dövrü başlayır. Onlar, adətən bir, çox nadir halda isə müəyyən ağacların yarpaqlarını və budaqlarını yeyirlər. Onlar gündüzlər meşələ gizlənib dincəlir, otlamaq üçün açıq talalara səhər, axşam və gecə çıxırlar. Bu heyvanlar 7-10 başdan ibarət dəstə ilə yaşayırlar. Xallı marallar orta böyüklükdədir, yaşlı erkəklərin diri çəkisi 90-150 kq-dır, dişilər isə daha kiçik olur. Yalnız erkəklərdə buynuz vardır. Bu marallar 7,5 ay boğazlıq dövrü keçirir və mayın sonlarında doğum dövrü başlayır. Onlar, adətən bir, çox nadir halda isə ekiz bala verir. Yay zamanı istər erkək, istərsə də dişilərin parlaq kürən rəngi olur. Bu onlara ağ rəng görkəmi verir. Qış zamanı yaşıları qonura çalan boz, bə’zən sarımtıl rəngdə olur, ildə 2 dəfə - yazda və payızda tükünü dəyişirlər. Bu maralların badəninin bel hissəsində və yanlarında açıq rənfli ləkələr – xallar vardır ki, elə onlara “xallı maral” adının verilməsi də bunlarla bağlıdır. Qafqaz maralı artıq bir əsrə yaxındır ki, yox edilmişdir. Təkəyə yalnız Kəpəzin zirvəsi ətrafında tək-tək rast gəlinir. Cüyürlərin də sayı xeyli azalmışdır. Hazırda ərazidə cücüyeyənlərin 6 (adi kirpi, Qafqaz köstəbəyi, Radde qonurdişi, Satunin qonurdişi, su kutoro, ağqarın ağdiş), dovşanabənzərlərin 1 (dovşan), gəmiricilərin 8 (müxtəlif siçanlar və siçovullar), vəhşi heyvanların 8 (tülkü, porsuq, ayı, daş dələsi, meşə pişiyi, gəlincik, samur, vaşap, dırnaqların 3 (təkə, cüyür, Qafqaz maralı), quşların 40-a qədər (bildirçin, meşə göyərçini, adi qurqur, meşə cüllütü tənbəl cüllüt, ağqarın cüllüt, göl qağayısı, toğlugötürən, qara kərkəs, leşyeyən, iri yapalaq, meymun, bayquş, qu quşu, qara ağacdələn, zığ-zığ, ali dolaşası, sarıköynək, baltadimdik, meşə torağayı, çil qaratoyuq və s.), sürünənlərin 6 (ilanlar, kərtənkələlər), suda-quruda yaşayanların 3 (müxtəlif qurbaqalar) növü yaşayır. 1990-cı ilin payız mə’lumatına görə burada heyvanlardan dovşan, porsuq, tülkü (325-440 baş), quşlardan isə kəklik (580) daha çoxdur, Qiymətli heyvan sayılan cüyür (42 baş) və təkə (30 baş) azdır, Qafqaz maralının sayı xeyli artaraq 125 başa çatmışdır. Göygöl qoruğunda məskunlaşan heyvanlardan ikisinin – Şərgi Qafqaz təkəsi və Zaqafqaziya qonur ayısının adı Qırmızı kitablarda Göygöldə yaşayan və qorunan forel balığının da adı vardır. Burada Qırmızı kitablara adı yazılmış quşlara da təsadüf edilir. Buraya 1961-ci ildə 7 baş nəcib Qafqaz maralı gətirilmiş, əvvəllər volyerdə, sonra isə açıq meşə sahəsində və talalarda saxlamağa başlamışlar. Həmin marallar tezliklə təbii şəraitə uyğunlaşmış, sür’ətlə artmağa başlamışdır. 20-25 % artım qaydası ilə aparılan hesablamalara əsasən 29 il (1962-1990) ərzində burada onların sayı 200-250 başa çatmalı idi, lakin açıq sahədə saxlanıldığı üçün maralların artımı xeyli az olmuşdur. Bu ərazilər həmin maralların keçmişdə sevimli təbii yaşayın yeri idi. Hətta ikinci böyük göl olan Maralgölün adı da xalq tərəfindən onun sahillərində daha çox məskunlaşmış bu nəcib heyvanın şərəfinə adlandırılmışdır. Azərbaycanın bir çox rayonlarının dağ çaylarında təbii olaraq çay forelləri yaşayır. Bunlar ən dadlı və keyfiyyətli olan balıqlardandır. Bundan əlavə, respublikada sün’i balıq yetişdirmə məntəqələrində əlvan forel, poladbaş forel və Göygöl foreli artırılır. Əlvan və poladbaş forelin vətəni Şimali Amerikanın sularıdır. Məhsuldar olduğu üçün oradan Azərbaycana gətirilmiıdir. Göygöl foreli isə yalnız Göygölün sularında yaşayan balıqdır. Respublikanın digər çay forellərindən xeyli fərglənir. Öz mənşəyi e’tibarilə Göygöl foreli çay forelindən əmələ gəlmişdir. Onların əmələgəlmə tarixi Göygölün yaranma tarixi ilə bağlıdır. Zəlzələ zamanı gölün ərazisində qalan çay forelləri uzun illər ərzində tədricən göl forelinə çevrilmiş, artıb çoxalmış və zəmanəmizə qədər gəlib çatmışdir. Bu müddət ərzində Göygöl forelləri çay forellərinə xas olan bə’zi əlamətləri saxlamış, kürüvermə qabiliyyətləri, böyümə intensivliyi və s. Artmasına görə isə onlardan fərglənmilər. Göygöl forellərinin uzunluğu 50 sm-ə, kütləsi 1,5 kq-a qədər olur. 10-12 ilə qədər yaşayır. Hər bir dişi balıq ildə 500-2500 ədəd kürü verə bilir. 1975-1976-çı illərdə Göygöl forellərinin sün’i yolla artırılmasının üsulları işlənib hazırlanmışdır. Göygöl forelləri ilk yaşlarında zəif, sonrakı illərdə isə sür’ətlə böyüyür. Bu cəhətdən o, gələcəkdə respublikanın forel təsərrüfatlarında yetişdirmək üçün, eləcə də dağ göllərinə, su anbarlarına buraxmaq üçün ən əlverişli balıq növü ola bilər.